Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Werk & ernstige psychische aandoeningen 2016

Ondanks bewezen effectiviteit is Individual Placement and Support (IPS) beperkt beschikbaar voor personen met psychiatrische problemen
Het in de VS ontwikkelde arbeidsrehabilitatiemodel Individual Placement and Support (IPS), voor personen die vanwege psychische problemen tijdelijk niet aan het arbeidsproces hebben kunnen deelnemen, is de afgelopen 20 jaar effectief gebleken. In deze Amerikaanse review wordt een overzicht gegeven van de evidentie van de effectiviteit van IPS die tussen 2008 en 2014 is gepubliceerd, welke veranderingen en uitbreidingen in het bestaande model hebben plaatsgevonden en welke speciale groepen ook baat kunnen hebben van IPS. Uit de 7 RCT’s die tussen 2008 en 2014 over IPS gepubliceerd zijn, kwam naar voren dat de uitkomsten voor het vinden van regulier betaald werk voor IPS significant beter waren dan voor de andere interventies. Tot en met 2014 zijn er in totaal 23 RCT’s (in de VS, Australië, Japan, Nederland, Zweden en Zwitserland) naar de effectiviteit van modelgetrouwe toepassing van IPS verschenen en uit alle studies bleek dat IPS superieur aan andere benaderingen is. Een toepassing van IPS waarbij de cliënten maximaal 9 maanden begeleid worden, IPS-LITE, is veelbelovend. Steeds vaker krijgen IPS-deelnemers met cognitieve gebreken ook cognitieve remediatie-training aangeboden. Die combinatie blijkt effectief. Ook bij personen met een vroege psychose blijkt deelname aan een IPS-programma veel meer regulier betaald werk op te leveren. Daarnaast zijn er duidelijke indicaties dat de kwaliteit van leven bij de IPS-deelnemers toeneemt en het aantal opnames flink afneemt. Het blijft een groot probleem dat de meeste personen met ernstige psychische aandoeningen geen toegang tot IPS hebben.
Mueser KT, Drake RE, Bond GR. (2016). Recent advances in supported employment for people with serious mental illness. Curr Opin Psychiatry. 29(3), 196-201.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Als werk aansluit bij eigen wensen en werkomgeving sociale steun geeft behouden personen met psychische problemen langer hun baan
In deze Australische integratieve review werd gezocht naar studies waarin factoren worden geanalyseerd die impact hebben op het behouden van een baan waarin marktconforme lonen worden betaald voor personen met een ernstige psychische aandoening (EPA), ongeacht op welke wijze er ondersteuning bij het vinden en behouden van werk geboden werd. Er werden 19 relevante studies gevonden, 12 kwantitatieve en 7 kwalitatieve. Het behouden van een baan werd in bijna alle studies opgevat als de tijd die iemand in verschillende banen doorbracht in plaats van het voortdurend deel uit maken van de beroepsbevolking. In slechts twee van de geïncludeerde studies kwamen de deelnemers via een sociale onderneming aan betaald werk. In de andere studies ging het om begeleid werken, IPS of traditionele arbeidsrehabilitatie. In de 19 studies werden drie thema’s gevonden die bijdragen tot het behoud van werk voor deze doelgroep: 1. Hoe ervaart de werknemer de baan waarin hij op het moment van de meting werkzaam is? Als de werknemer de baan bij hem vindt passen en de beloning redelijk is, zal hij waarschijnlijk blijven. 2. Natuurlijke ondersteuning op de werkplek. Als de werknemer met respect en vertrouwen wordt behandeld, een ondersteunende supervisor heeft en de collega’s vriendelijk zijn, is de kans groter dat hij blijft. 3. Strategieën om werk te integreren met herstel en welzijn. Hierbij wordt op interne en externe bronnen een beroep gedaan. Werknemers die langer bleven, geloofden dat werk goed was voor hun herstel. Soms zorgen de externe contacten (familie, vrienden) ervoor dat men blijft werken. De rol van de trajectbegeleider komt niet duidelijk uit de literatuur naar voren.
Williams AE, Fossey E, Corbière M, Paluch T, Harvey C. (2016). Work participation for people with severe mental illnesses: An integrative review of factors impacting job tenure. Aust Occup Ther J. 63(2), 65-85.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Werk kan heilzaam zijn voor de geestelijke gezondheid van de werknemer
Er is al veel geschreven over de negatieve invloed van werk op de ontwikkeling van psychische problemen en over mogelijke risicofactoren op de werkplek die slecht zouden zijn voor de geestelijke gezondheid van de werknemer. Uit een grote Britse studie van Waddell en Burton (2006) kwam echter naar voren dat het hebben van werk over het algemeen goed is voor de gezondheid en het welzijn, en dat in de meeste situaties de voordelen van werk groter zijn dan de risico’s. In deze Australische meta-review (n=4) werd onderzocht in hoeverre werk gunstig is voor de geestelijke gezondheid van de werknemer. De reviews werden beoordeeld met behulp van de Assessment of Methodological Quality of Systematic Reviews (AMSTAR). Slechts 4 studies hadden minimaal matige kwaliteit. De rest was van mindere kwaliteit. Werk kan goed zijn voor de geestelijke gezondheid door één van de volgende redenen: 1. Personen met een slechte geestelijke gezondheid hechten aan werk en ervaren voordelen ervan; 2. Werk komt tegemoet aan belangrijke psychosociale behoeftes en vergemakkelijkt herstel van slechte geestelijke gezondheid; 3. Vrouwen die werken ervaren minder psychologisch leed; 4. Werk is met name goed voor de geestelijke gezondheid van de werknemer als er ondersteunende supervisie op de werkplek geboden wordt. Het hebben van een baan wordt geassocieerd met meer gevoel van autonomie, verbeterd welzijn, minder symptomen van depressie en/of angst, meer coping vaardigheden, grotere sociale status en unieke mogelijkheden voor persoonlijke groei.
Modini M, Joyce S, Mykletun A, Christensen H, Bryant RA, Mitchell PB, Harvey SB. (2016). The mental health benefits of employment: Results of a systematic meta-review. Australas Psychiatry. 24(4), 331-6.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Combinatie van Cognitieve Remediatie Training en Begeleid Werken is kosteneffectieve interventie
Omdat ook in het IPS-model de helft van de deelnemers met ernstige psychische problemen geen werk vindt, zijn er RCT’s opgezet waarin met name voor personen die cognitief op een laag niveau functioneren, Begeleid Werken (BW; volgens het IPS-model) werd gecombineerd met een Cognitieve Remediatie Training (CRT). In deze Japanse studie werd de kosteneffectiviteit van een CRT+BW-interventie (N=57) vergeleken met die van een traditionele arbeidsrehabilitatie begeleiding (TAB) (N=54). Door de arbeidswetgeving in Japan kan IPS niet modelgetrouw worden uitgevoerd, maar wel zoveel mogelijk benaderd. Daarom wordt het in dit artikel Begeleid Werken genoemd (BW). Metingen werden op baseline en na 12 maanden verricht. De deelnemers van beide groepen hadden lage cognitieve scores op de Brief Assessment of Cognition in Schizophrenia Japanese version (BACS-J). De CRT+BW-groep kreeg 4 maanden cognitieve training volgens het ‘Thinking Skills for Work Program’. De werkstatus en aantal gewerkte dagen werd gemonitord met de Client Service Receipt Inventory-Japanese version (CSRI-J). Verder werden afgenomen: Positive and Negative Syndrome Scale (PANNS), de Hamilton Rating Scale for Depression (HAM-D) en de Global Assessment of Functioning (GAF). Het bleek dat de CRT+BW-groep na 1 jaar significant meer had gewerkt dan de TAB-groep (OR=11.06). De CRT+BW-groep had ook significante verbeteringen op de BACS-J-scores (B=0.21). Er werden geen significante verschillen gevonden in de gemiddelde totale kosten tussen beide groepen, maar de medische kosten waren voor de CRT+BW-groep significant lager dan voor de TAB-groep. Volgens de berekende kosteneffectiviteit acceptatie curve is het voor 70% waarschijnlijk dat CRT+BW-groep kosten-effectiever is dan de TAB-groep.
Yamaguchi S, Sato S, Horio N, Yoshida K, Shimodaira M, Taneda A, Ikebuchi E, Nishio M, Ito J. (2016). Cost-effectiveness of cognitive remediation and supported employment for people with mental illness: a randomized controlled trial. Psychol Med.  Sep 22:1-13.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Individual Placement and Support (IPS) is overal in de wereld een effectieve arbeidsrehabilitatie interventie
Personen met ernstige psychische aandoeningen (EPA) hebben extra problemen om aan regulier betaald werk te komen door o.a. opleidingsachterstand, stigma op de werkvloer en hun terugkerende symptomen, hoewel er voor hen veel voordelen aan verbonden zijn: financiële voordelen, meer gevoelens van eigenwaarde, meer welzijn, meer sociale contacten en minder gebruik van GGZ-hulp. De ‘gouden standaard’ voor het vinden van regulier betaald werk voor deze groep is IPS, in ieder geval in de VS. IPS gaat uit van het ‘place-train’ principe. Ondanks dat twee Cochrane reviews de effectiviteit van IPS bevestigd hebben, zijn er nog twijfels of IPS ook in andere sociale, culturele en economische systemen effectief is. Deze Australische systematische review en meta-analyse verzamelde data van alle RCT’s naar de effectiviteit van IPS (n=19) en voerde drie meta-analyses uit. Alleen RCT’s waarbij voldaan werd aan voldoende modelgetrouwheid volgens de IPS Fideilty Scale werden meegenomen. Er werden 4 RCT’s uit Australië/Azië, 9 uit Europa en 9 uit Noord-Amerika in de meta-analyses opgenomen. De totale gepoolde risk ratio (PRR) voor het verkrijgen van regulier betaald werk was voor IPS in vergelijking met traditionele vormen van arbeidsrehabilitatie 2.40 (95%BI 1.99-2.90). Uit de metaregressie bleek dat geografische regio geen invloed op de uitkomsten had. De PRR twee jaar nadat IPS was begonnen was nog steeds 2.40. Dit betekent dat EPA die aan IPS deelnemen meer dan 2 maal zoveel kans hebben (ook nog na 2 jaar) om regulier betaald werk te vinden en te houden dan met andere vormen van arbeidsrehabilitatie.
Modini M, Tan L, Brinchmann B, Wang MJ, Killackey E, Glozier N, Mykletun A, Harvey SB. (2016). Supported employment for people with severe mental illness: systematic review and meta-analysis of the international evidence. Br J Psychiatry. 209(1), 14-22.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Plan for Managing Personal Information (PMPI) is veelbelovend hulpmiddel bij het vinden van werk door jongeren met een ernstige psychische stoornis
Voor jongeren met een ernstige psychische stoornis (zoals een psychose) zijn stigma en discriminatie door de werkgevers een van de grootse obstakels om werk te vinden. Daarom is het een probleem wat men op de werkplek wel of niet zegt over diagnose, medicatie, bijwerkingen van medicatie en dergelijke. Om degenen die in het kader van een IPS-traject werk zoeken bij te staan hoe zij zichzelf en hun geestelijke gezondheidstoestand bij een werkgever presenteren is in Australië het Plan for Managing Personal Information (PMPI) ontwikkeld. De PMPI maakt expliciet wat wanneer over persoonlijke zaken die verband houden met de stoornis verteld wordt, waardoor de regie in handen komt van de werkzoekende. De PMPI wordt samen met de werkbegeleider opgesteld. In deze Australische studie (n=40) werd de predictieve validiteit en acceptatie door cliënten van de PMPI getest. Bijna alle deelnemers waren bij het begin van het onderzoek werkloos en werden begeleid door een bureau voor arbeidsrehabilitatie. Deelnemers die bij de 0-meting aangaven liever niets aan de werkgever te willen vertellen kwamen in de PMPI-groep. De primaire uitkomstmaat was het al dan niet hebben van werk zes weken na de 0-meting. De deelnemers van de PMPI-groep bleken na 6 weken 4,9 keer meer kans op werk te hebben dan degenen die geen gebruik maakten van de PMPI. De predictieve validiteit van de PMPI is veelbelovend. Daarnaast waren de meeste deelnemers van de PMPI-groep zeer tevreden over de PMPI.
McGahey E, Waghorn G, Lloyd C, Morrissey S, Williams PL. (2016). Formal plan for self-disclosure enhances supported employment outcomes among young people with severe mental illness. Early Interv Psychiatry. 10(2), 178-85.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Nieuwe IPS-begeleid leren variant is haalbaar voor jongeren met psychische problemen die middelbare school willen afmaken
Een goede opleiding bepaalt voor een groot deel iemands maatschappelijke carrière. Veel jongeren die te maken krijgen met ernstige psychische problemen moeten tijdelijk hun studie opgeven. Sommige zijn niet in staat om de middelbare school af te maken. Er is wel een begeleid leren aanbod voor jongvolwassenen die hun vervolgopleiding (mbo, hbo of universiteit) willen afmaken, maar niet voor jongeren die de middelbare school nog niet hebben afgemaakt. In Australië is een aanpak ontwikkeld om meteen aan jongeren die nog op de middelbare school zitten en een stoornis krijgen, een vorm van begeleid leren aan te bieden volgens de principes van de evidence-based Individual Placement and Support (IPS)-methode voor het vinden van regulier betaald werk, maar dan aangepast voor het snel vinden van een opleiding: IPSed. In deze Australische haalbaarheidsstudie werden 20 personen (15-20 jaar) die behandeld werden bij het Orygen Youth Health Clinical Program (OYHCP), voor een psychose of stemmingsstoornis, 6 maanden door een onderwijsspecialist begeleid volgens de IPSed-methode. De plaatsing vond zoveel mogelijk plaats op opleidingen en scholen die de voorkeur had van de cliënt en aansloot bij de achtergrond. Na 6 maanden bleken 18 van de 20 deelnemers weer op school te zitten en daadwerkelijk grote delen van het lesprogramma te volgen op een niveau dat iets hoger lag dan het niveau dat ze voor de aanvang van de stoornis hadden bereikt. Het lijkt haalbaar om meteen bij het begin van de behandeling ook een IPSed aanbod te doen.
Killackey E, Allott K, Woodhead G, Connor S, Dragon S, Ring J. (2016). Individual placement and support, supported education in young people with mental illness: an exploratory feasibility study. Early Interv Psychiatry. 2016 Apr 28. doi: 10.1111/eip.12344
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Systematische review: het effect van op IPS-principes gebaseerde arbeidsrehabilitatieprogramma’s op kwaliteit van leven is gering
Over het algemeen willen mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA) die door hun ziekte niet (meer) werken graag weer aan het werk. Er is veel onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van allerlei vormen van begeleid werken interventies op het vinden van regulier betaald werk door EPA. In deze Nederlandse systematische review en meta-analyse (n=16 studies) werd onderzocht wat de effecten van re-integratieprogramma’s zijn op de psychische gezondheid en de kwaliteit van leven van de deelnemers. Enkele voorwaarden waaraan de studies moesten voldoen: de deelnemer moet in een baan (regulier betaald of beschermd) geplaatst worden en de opzet van de studie moest een RCT zijn waarbij er aan gezondheid gerelateerde uitkomstmaten zijn gemeten. Er bleken 16 studies geïncludeerd te kunnen worden. In bijna alle studies was de gebruikte interventie Individual Placement and Support (IPS) of daarop gebaseerd. Daarbij wordt de deelnemer eerst op een arbeidsplaats naar eigen voorkeur geplaats en aldaar begeleid. In alle studies bestond de controle groep uit traditionele arbeidsrehabilitatie. De geestelijke gezondheid werd o.a. gemeten met: de Positive and Negative Syndrome Scale (PANNS) of de Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS). De kwaliteit van leven werd o.a. gemeten met de Manchester Short Assessment of Quality of Life (MANSA) of de Lancashire Quality of Life Profile. Van 15 studies konden de uitkomstmaten die psychiatrische symptomen in beeld brengen gepooled worden en kon er een Hedges’g (effect size) worden berekend: 0.20 (95% BI -0.23 – 0.62). Dit is geen significant effect. Van 7 studies die ook kwaliteit van leven in beeld brachten kon eveneens een gepoolde effect size berekend worden: 0.28 (95% BI 0.04 – 0.52). Op de kwaliteit van leven hebben IPS-achtige interventies een gering positief effect.
Van Rijn RM, Carlier BE, Schuring M, Burdorf A. (2016). Work as treatment? The effectiveness of re-employment programmes for unemployed persons with severe mental health problems on health and quality of life: a systematic review and meta-analysis. Occup Environ Med. 73 (4), 275-9.
Trefwoord: Werk & psychische aandoeningen

Noorse werkgevers die personen met psychische problemen onder hun hoede hebben zijn ambivalent over wat ze van te voren willen weten en over hun houding naar hen
In Noorwegen worden mensen met psychische problemen die hebben aangegeven (weer) regulier betaald werk te willen doen via het Noorse Arbeidsbureau (NAV) geplaatst bij gewone bedrijven die hebben aangegeven een stagiair c.q. nieuwe werknemer met psychische problemen te willen aannemen. De ‘eerst plaatsen dan trainen’-benadering (waarvan IPS het meest succesvol is) is gebaat bij een goede samenwerking tussen de belangrijkste stakeholders: de stagiaires (werknemers met psychiatrische achtergrond), de werkgevers of managers, de vertegenwoordiger van de sociale dienst en de ggz-hulpverlener. In deze kwalitatieve, exploratieve Noorse studie werden 15 werkgevers/managers geïnterviewd over hun ervaringen met personen met psychische problemen die in hun bedrijf of instelling werkten (of hadden gewerkt). De inzichten van de werkgevers kunnen gebruikt worden om het integratieproces in een nieuwe werkomgeving voor de personen met psychische problemen te verbeteren. De werkgevers ervaren twee met elkaar verbonden dilemma’s: omdat ze niet met een vooroordeel ten aanzien van de stagiair willen beginnen zijn ze ambivalent over wat ze over hen willen weten (over de diagnose o.a.) en zijn ze er ook ambivalent over of ze de stagiair gelijk als alle andere werknemers moeten behandelen. De werkgevers zagen zes uitdagingen om de samenwerking succesvol te maken: 1. Werkgevers die meer ervaring met de doelgroep hadden waren meer gemotiveerd nieuwe stagiaires te plaatsen; 2. De stagiair moet een realistisch beeld van de werkplek hebben en moet gemotiveerd zijn; 3. De werkgevers wilden informatie over de persoon krijgen die relevant is voor het functioneren op de werkvloer; 4. De werkgevers willen het proces beginnen met goede afspraken over de invulling van het werk; 5. De werkgevers willen een goede sociale band met de stagiaires opbouwen; 6. De samenwerking tussen de werkgevers en de sociale dienst moet goed zijn.
Skarpaas LS, Ramvi E, Løvereide L, Aas RW. (2015). Maximizing work integration in job placement of individuals facing mental health problems: Supervisor experiences. Work. 53 (1), 87-98.
Trefwoord: Werk & psychische aandoeningen

Het hebben van een baan kan heilzaam zijn voor de geestelijke gezondheid van de werknemer
Er bestaan twee tegengestelde opvattingen over de relatie tussen werken (een regulier betaalde baan hebben) en de geestelijke gezondheid van de werknemer: 1. veel onderzoek wijst erop dat arbeidsomstandigheden mensen psychisch ziek kunnen maken; 2. bijna alle personen met een psychische stoornis willen graag zinvol werk verrichten. In deze Australische systematische meta-review (11 geïncludeerde studies) stond de vraag centraal hoe werk bijdraagt aan de geestelijke gezondheid van personen met voornamelijk depressieve en/of angststoornissen en/of algemene symptomen van een psychische stoornis. De kwaliteit van de opgespoorde studies werd beoordeeld met behulp van de Assessment of Methodological Quality of Systematic Reviews (AMSTAR). Slechts 4 van de gevonden reviews en meta-analyses hadden een redelijke kwaliteit. Uit de studies bleek dat werk heilzaam kan zijn voor de geestelijke gezondheid van de werknemer om de volgende redenen: a. als mensen een baan hebben ervaren ze meer autonomie en sociale acceptatie; b. werk draagt bij aan het herstelproces van personen met een slechte geestelijke gezondheid en dat uit zich o.a. in minder depressieve- en angstsymptomen; werkloosheid wordt geassocieerd met verminderd psychologisch welzijn; c. vooral bij vrouwen wordt werk geassocieerd met verminderd psychologische leed; d. werk is met name heilzaam voor de psychische gezondheid als er op de werkplek ondersteunende supervisie en in het algemeen gunstige werkcondities aanwezig zijn.
Modini M, Joyce S, Mykletun A, Christensen H, Bryant RA, Mitchell PB, Harvey SB. (2016). The mental health benefits of employment: Results of a systematic meta-review. Australas Psychiatry. Online: 2016 Jan 15.
Trefwoord: Werk & psychische aandoeningen

Zelfeffectiviteit bij personen met ernstige psychische aandoeningen heeft geen voorspellende waarde op het vinden van regulier betaald werk
Van de begeleid-werken-interventies voor personen met ernstige psychische aandoeningen (EPA) is Individuele Plaatsing en Steun (IPS) de meest bewezen effectieve interventie. Toch vindt maar de helft van de deelnemers aan IPS-trajecten regulier betaald werk en vaak voor relatief korte tijd. In de literatuur wordt verondersteld dat er een verband is tussen werkgerelateerde zelfeffectiviteit en een grotere kans op het vinden van werk. Zelfeffectiviteit betekent het geloof dat iemand in zichzelf heeft dat hij een bepaalde taak succesvol kan uitvoeren. In deze Amerikaanse studie (n=105) werd de hypothese getest dat een grotere mate van werkgerelateerde zelfeffectiviteit tot meer regulier betaald werk leidt bij deelnemers aan een IPS-traject. Op baseline en na 6 maanden werden afgenomen: de Work-related Self-efficacy Scale (WSS), die 4 domeinen van het werkproces meet, en de Brief Symptom Inventory (BSI). Verder werd van de deelnemers verzameld: hun arbeidsverleden, hun tijd in het IPS-traject en de mate waarin regulier betaald werk werd gevonden tijdens het IPS-traject. Met behulp van logistische regressie analyses werd een model opgesteld met de volgende voorspellende variabelen: werkgerelateerde zelfeffectiviteit, psychiatrische symptomen, arbeidsverleden en tijd in IPS. Het bleek dat geen van deze variabelen een voorspellende waarde had op het vinden van regulier betaald werk. Er was zelfs een tegenovergesteld verband tussen WSS-scores op het domein werkgerelateerde sociale vaardigheden en het vinden van werk. Deelnemers die van zichzelf dachten dat ze sterke sociale vaardigheden hadden vonden het minst makkelijk werk.
Waynor WR, Gill KJ, Gao N. (2015). The Role of Work Related Self-Efficacy in Supported Employment for People Living With Serious Mental Illnesses. Psychiatr Rehabil J. Online: 2015 Oct 12.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Ook in het Zwitserse sociale systeem is IPS effectiever dan andere interventies om mensen met psychische problemen aan regulier betaald werk te helpen
In Zwitserland kunnen mensen met ernstige psychische problemen in een volledige of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering terecht komen. Aan personen met zo’n uitkering wordt weinig ondersteuning geboden om weer op de reguliere arbeidsmarkt te her-integreren. Dit kan tot permanente werkloosheid leiden en van invloed zijn op het chronisch worden van de problemen. In deze Zwitserse RCT (IPS=127 vs. controlegroep = 123) werd onderzocht of Individuele Plaatsing en Steun (IPS), gestart hoogstens één jaar nadat de persoon een uitkering (volledig of gedeeltelijk) had gekregen, effectiever is dan andere vormen van steun. Alle deelnemers werd geïnterviewd op baseline, na 6, 12, 18 en 24 maanden. De IPS-ondersteuning door job coaches werd 2 jaar lang aangeboden. De primaire uitkomstmaat was of de deelnemers regulier betaald werk voor minstens één maand vonden. Om de verschillen te berekenen werd gebruikt gemaakt van een generalized estimating equation-model (GEE) Het bleek dat 32% van de IPS-groep en slechts 12% van de controlegroep nieuwe banen vond op de reguliere arbeidsmarkt. IPS is dus ook effectief voor personen die al een volledige of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering hebben. Wat betreft het totaal aantal gewerkte uren en de tijdsduur per baan werden er overigens geen significante verschillen tussen beide groepen gevonden. Het percentage personen uit beide groepen dat tijdens de studieduur geen enkele baan vond verschilde wel significant: IPS-groep 50%; controlegroep 66%).
Viering S, Jäger M, Bärtsch B, Nordt C, Rössler W, Warnke I, Kawohl W. (2015). Supported Employment for the Reintegration of Disability Pensioners with Mental Illnesses: A Randomized Controlled Trial. Front Public Health. Oct 20, 3, 237.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

In Andalusië zijn mensen met schizofrenie die op beschutte werkplek werken voor een groot deel positief over de rol van het werk in hun leven
In Andalusië (Spanje) is de werkloosheid zeer groot (in 2015: 33%) en wordt de katholieke cultuur gekenmerkt door sterke sociale familiebanden. Mensen met schizofrenie krijgen als ze stabiel zijn vanuit de overheid specifieke ondersteuning aangeboden bij het vinden van werk. In Andalusië zijn 9 sociale bedrijven die voor mensen met een beperking (inclusief psychiatrische problemen) beschermde arbeidsplaatsen aanbieden. In dit Spaanse kwalitatieve onderzoek werden 21 personen met schizofrenie geïnterviewd over wat “werken” voor hun herstelproces betekent, ongeacht of ze op het moment van het gesprek werk hadden, werk zouden willen of nog nooit gewerkt hadden. De data werden behulp van de grounded theory geanalyseerd en geordend. De geïnterviewden (13 mannen en 8 vrouwen) waren gemiddeld 40 jaar en over het algemeen laag geschoold. Ten tijde van het interview waren 9 personen aan het werk, hadden er 8 ooit gewerkt, 4 hadden nooit gewerkt. Slechts enkelen wilden niet werken. De meesten met werkervaring zagen positieve gevolgen van het feit dat ze werkten of gewerkt hadden. Sommigen zagen ook negatieve aspecten aan werk: minder vrije tijd hebben, geestdodend werk doen, niet meer verdienen dan met een uitkering, stress door arbeidsconflicten of werk onzekerheid. Door goede professionele ondersteuning kunnen sommige van deze aspecten verminderen. Niemand van de werkenden noemde dat hun gezondheidstoestand was verslechterd door het werk. De meesten vermeldden dat als gevolg van het hebben van werk hun gevoel van eigenwaarde was toegenomen, hun sociale relaties waren verbeterd en dat ze hun tijd beter waren gaan indelen.
Saavedra J, López M, Gonzáles S, Cubero R. (2015). Does Employment Promote Recovery? Meanings from Work Experience in People Diagnosed with Serious Mental Illness. Cult Med Psychiatry. Online: 2015 Nov 18.
Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen