Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Werk & ernstige psychische aandoeningen 2015

Personen met schizofrenie die werken in het kader van een arbeidsrehabilitatie traject presteren beter als ze een langdurige mindfulness training krijgen
In dit Amerikaans onderzoek (n=34) wordt verslag gedaan van een voorbereidende RCT in het kader van de Mindfulness Intervention for Rehabilitation and Recovery in Schizophrenia (MIRRORS). Mindfulness kan potentieel ruminatie, zichzelf naar beneden halen, boosheid, angst en depressie verminderen. De deelnemers zijn veteranen die in een stabiele fase van hun ziekte (schizofrenie of schizoaffectieve stoornis) zitten. In het kader van een arbeidsrehabilitatietraject kreeg iedereen op baseline een baan op instapniveau binnen een medische voorziening van het Department of Veterans Affairs aangeboden, zoveel mogelijk aansluitend bij de individuele wensen (huishoudelijk werk, postverwerking, ondersteuning verpleging). De interventie MIRRORS-groep (n=18) kreeg 16 weken weken lang elke week 2x mindfulness meditatie praktijk van 75 minuten, ondersteunende coaching en een CD om thuis te oefenen. De controlegroep (Intensive Support) kreeg elke week ondersteunende begeleiding van 90 minuten. Op baseline, na 8, 16 en 24 weken werden gemeten: de PANNS, de Work Behavior Inventory (WBI): hiermee worden door een professional de werkprestaties van de deelnemers gescoord, de Change Assessement Scale (CAS), de Mindfulness Fidelity Scale (MFS) en de Client Satisfaction Questionnaire (CSQ-8). Het bleek dat de mindfulnesstraining op een acceptabel betrouwbaarheidsniveau gegeven kon worden. Het bleek dat na 4 maanden de MIRRORS-groep significant meer uren had gewerkt (Cohen’s d=0.65) en significant beter presteerde dan de controlegroep. De MIRRORS-groep werkte meer uren per week en het verschil nam naar verloop van tijd toe. Op de WBI-subschalen Work Quality (M=3.5 vs M=2.9) en Personal Presentation (M=3.7 vs M=3.2) scoorden de MIRRORS-groep significant hoger dan de controlegroep. Davis LW, Lysaker PH, Kristeller JL, Salyers MP, Kovach AC, Woller S. (2015). Effect of mindfulness on vocational rehabilitation outcomes in stable phase schizophrenia. Psychological Services 12(3), 303-12. Trefwoord: Werk en ernstige psychische aandoeningen

Combinatie van in China ontwikkelde Integrated Supported Employment (ISE) mét Cognitieve Remediatie Training (CRT) niet effectiever dan zonder CRT
Over het algemeen vinden deelnemers (met ernstige psychische problemen) aan Individual Placement and Support (IPS) interventie vaker regulier betaald werk dan controlegroepen (58%-60% vs. 23%-24%). De in China ontwikkelde variant Integrated Supported Employment (ISE) combineert IPS met Work-related Social Skills Training (WSST) en claimt succespercentages van 79%. Probleem blijft dat de deelnemers relatief vaak kort in één baan blijven. Dit zou kunnen liggen aan cognitieve beperkingen, die verbeterd kunnen worden met Cognitieve Remediatie Training (CRT). In deze Chinese RCT werd bekeken in hoeverre de werkuitkomsten en klinische, psychologische en neurocognitieve uitkomsten veschilden bij een groep die ISE + CRT (n=45) en een groep die alleen ISE (n=45) kreeg aangeboden. Alle deelnemers hadden schizofrenie of een schizo-affectieve stoornis. Er werd gemeten op baseline, na 3, 7 en 11 maanden. De volgende instrumenten werden afgenomen: de Brief Psychiatric Rating Scale (BPRS), de Global Assessment of Functioning (GAF), de Personal Well Being Index (PWI), de Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES), de MATRICS Consensus Cognitive Battery (MCCB) en de Hong Kong List Learning Test (HKLLT). De CRT-training duurde 3 maanden en bestond o.a. uit Strong Arm system en Captain’s Log. Het bleek dat na 11 maanden van de ISR+CRT-groep 44,4% regulier betaald werk had gevonden tegenover 55,6% van de ISE-groep. De interventiegroep deed het dus slechter dan de controlegroep. De ISE+CRT groep had wel vaker full time werk dan de controlegroep. Op klinische, psychologische en neurocognitieve uitkomstmaten gingen de deelnemers van beide groepen vooruit, maar er waren geen significante verschillen tussen beide groepen. Au DW, Tsang HW, So WW, Bell MD, Cheung V, Yiu MG, Tam KL, Lee GT. (2015). Effects of integrated supported employment plus cognitive remediation training for people with schizophrenia and schizoaffective disorders. Schizophrenia Research 166 (1-3), 297-303. Trefwoord: Werk en ernstige psychische aandoeningen

Telefonische interventie kan arbeidsproductiviteit van werkende personen met dysthemie flink doen toenemen
Uit onderzoek blijkt dat werknemers met chronische depressiviteit (dysthemie) een minder stabiel werkverleden en een lagere arbeidsproductiviteit hebben dan ‘gezonde’ werknemers. In deze Amerikaanse RCT (n=167) werd de effectiveit onderzocht van een nieuwe interventie: de Work-Focused Intervention (WFI). De WFI is speciaal ontwikkeld voor werknemers met depressie en bestaat uit 8 telefonische sessies van 50 minuten voor de duur van vier maanden en is een mix van werkcoaching en cognitieve gedragstherapie. Eerst werden alle deelnemers gescreend op dysthemie met de PC-SAD en ingedeeld in de WFI-groep (n=85) of de controlegroep (n=82). De primaire uitkomstmaten waren: aantal uren aanwezig, productiviteitsverlies en ziekmeldingen. Deze werden –op baseline en na 4 maanden- gemeten met de Work Limitations Questionnaire (WLQ). De WLQ is een gevalideerd zelfrapportage meetinstrument om de impact van gezondheidsproblemen op werkprestaties te meten. Daarnaast werd de Patient Health Questionnaire (PHQ-9) afgenomen. Het bleek dat de arbeidsproductiviteitsscores in de WFI-groep significant meer toenamen dan in de controlegroep (43% vs. 4,8%). Absentie daalde in de WFI-groep met 58,3%, terwijl die gelijk bleef in de controlegroep. Ook namen de depressieve symptomen, zoals gemeten met de PHQ-9 significant meer af in de WFI-groep (-44.2% vs. – 5,3%). Adler DA, Lerner D, Visco ZL, Greenhill A, Chang H, Cymerman E, Azocar F, Rogers WH. (2015). Improving work outcomes of dysthymia (persistent depressive disorder) in an employed population. General Hospital Psychiatry 37(4), 352-9. Trefwoord: Werk en ernstige psychische aandoeningen

Intensieve begeleiding op cognitief functioneren verhoogt kans om regulier betaald werk binnen IPS-projecten te vinden
Hoewel IPS als een evidence-based interventie op het gebied van begeleid werken voor mensen met psychische problemen kan worden beschouwd, blijkt een subgroep van personen met cognitieve beperkingen binnen de IPS-projecten niet te slagen. In deze Amerikaanse RCT (n=107; ernstige psychische stoornis) werden personen die eerder geen of slechts voor zeer korte tijd regulier betaald werk hadden kunnen vinden in IPS-projecten ad random verdeeld over een IPS-groep met een arbeidsdeskundige die door een cognitief specialist was bijgeschoold (controlegroep) en over een IPS-groep aan wie het Thinking Skills for Work programma werd aangeboden (de interventiegroep). Het Thinking Skills for Work programma gebruikt drie benaderingen om het cognitieve functioneren op het werk te vergroten: deelnemers regelmatig cognitieve oefeningen laten doen, coaching op strategie en het aanleren van aanvullende strategieën. Bij baseline en na twee jaar werd gemeten: diagnose volgens DSM-IV, cognitief functioneren met de Measurement and Treatment Research to Improve Cognition in Schizophrenia (MATRICS) Consensus Cognitive Battery, de Trail Making Test, de Expanded Brief Psychiatric Rating Scale en de Quality of Life Scale. Na twee jaar scoorde de interventiegroep significant beter op de cognitieve schalen (F=8.31; Effect Size 0.50). Deelnemers aan de interventiegroep hadden ook significant betere uitkomsten bij het vinden van regulier betaald werk: 60% versus 36% in de controlegroep had in die twee jaar regulier betaald werk gevonden. De deelnemers uit de interventiegroep hadden gemiddeld 23,9 weken gewerkt tegenover 9,2 weken in de controlegroep. McGurk SR, Mueser KT, Xie H, Welsh J, Kaiser S, Drake RE, Becker DR, Bailey E, Fraser G, Wolfe R & McHugo GJ (2015). Cognitive Enhancement Treatment for People With Mental Illness Who Do Not Respond to Supported Employment: A Randomized Controlled Trial. American Journal of Psychiatry 172(9), 852-61. Trefwoord: Werk en ernstige psychische aandoeningen

Begeleid werken programma’s die modelgetrouw aan het IPS-model worden toegepast zijn het meest succesvol
In vele RCT’s is bewezen dat begeleid werken programma’s die volgens de principes van het Individuele Plaatsing en Steun (IPS)-model werken de meeste personen met psychische stoornissen aan regulier betaald werk helpen. Het is de vraag of deze resultaten ook worden bereikt in begeleid werken programma’s die niet in een RCT zitten. In deze Amerikaanse studie werd bekeken wat de werkuitkomsten zijn geweest van 3474 cliënten die tussen 1997 en 2006 aan 21 begeleid werken programma’s in de staat Massachusetts hebben deelgenomen. Tevens werd gekeken of er een verband was tussen die uitkomsten en modelgetrouwheid aan de IPS-principes. De data over de cliënten werden uit de databank van de dienst Services for Education and Employment (SEE) gehaald. Dat is een onderdeel van het Departement voor Geestelijke Gezondheidszorg van de staat Massachusetts. De 21 programma’s werden beoordeeld met de IPS Fidelity Scale: als de score boven de 65 (van de maximaal 75 te behalen punten) lag werd een programma als IPS-modelgetrouw beoordeeld. In totaal kregen 7 programma’s het predicaat IPS-modelgetrouw. De associaties werden berekend met behulp van Generalized Estimating Equations (GEE). Van alle cliënten had 51% binnen één jaar voor een kortere of langere periode regulier betaald werk gevonden. Degenen die werk vonden zaten significant vaker in een IPS-modelgetrouw programma (OR=1.45). De cliënten uit programma’s met een hoge IPS-modelgetrouwheid werkten significant vaker 20 uur of meer per week dan de anderen (OR=1.52). IPS-modelgetrouwheid bleek geen verband te hebben met de hoogte van het loon. Degenen die meer dan 20 uur per week werkten waren vaker jonger, man, hadden vaker geen uitkering en hadden minder vaak een psychotische stoornis. Henry AD, Hashemi L& Zhang J. (2014). Evaluation of a statewide implementation of supported employment in Massachusetts. Psychiatric Rehabilitation Journal 37(4), 284-8. Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Uit Zwitserse RCT blijkt dat IPS ook na vijf jaar veel effectiever is dan andere vormen van arbeidsrehabilitatie
Hoewel de superioriteit van Individuele Plaatsing en Steun (IPS) als arbeidsrehabilitatiemethode al in vele RCT’s is bewezen, waren de follow-up periodes in die studies bijna nooit langer dan 2 jaar. In deze Zwitserse studie (n=100) werden de deelnemers 5 jaar gevolgd. In de ene arm van de RCT (n=46) werd een programma geboden met een hoge modelgetrouwheid op de IPS betrouwbaarheidsschaal, in de andere arm (n=54) werden traditionele arbeidsrehabilitatieprogramma’s volgens het ‘train-place’ principe aangeboden. Er werd gemeten op baseline, na 1, 2 en 5 jaar. De primaire uitkomstmaat was het hebben (gehad) van regulier betaald werk. Daarnaast werd o.a. de kwaliteit van leven bij het begin en na 5 jaar gemeten met de Winsconsin Quality of Life Index. Ook werd het aantal en de duur van ziekenhuisopnames per persoon over die vijf jaar verzameld. Er werd ook een kosten-batenanalyse verricht. Het bleek dat de deelnemers aan de IPS-arm in die 5 jaar significant vaker regulier betaald werk kregen dan de deelnemers van de controle-arm (65% tegenover 33%). De IPS-groep bleek ook significant meer weken regulier betaald werk te hebben en hun banen duurden ook langer. Bij degenen van beide groepen die in die 5 jaar regulier betaald werk hadden verricht bleken er geen significante verschillen te zijn tussen het gemiddeld aantal uren dat er per jaar was gewerkt en het verdiende loon. Wel was het zo dat over de hele 5-jarige periode de IPS-groep per maand een hogere arbeidsparticipatie had. In de IPS-arm nam het percentage dat een beroep op een arbeidsdeskundige deed af van 67% na 2 jaar tot 35% na 5 jaar. In de IPS-groep vond 35% in die 5 jaar nooit regulier betaald werk tegenover 67% in de controlegroep. De deelnemers in de IPS-arm hadden significant minder ziekenhuisopnames dan de controlegroep (gemiddeld=0.4 versus 1.1). Hoffmann H, Jäckel D, Glauser S, Mueser KT & Kupper Z. (2014) Long-Term Effectiveness of Supported Employment: 5-Year Follow-Up of a Randomized Controlled Trial. American Journal of Psychiatry 171 (11), 1183-1190. Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Uit alle studies blijkt dat het beloop en de uitkomsten van de stoornis bij personen met EPA die weer gaan werken nooit negatief zijn
Sommige hulpverleners denken dat personen met een ernstige psychische aandoening (EPA) (schizofrenie, bipolariare stoornis, ernstige depressie) te kwetsbaar zijn om weer te gaan werken. Tot nu toe is nog niet systematisch onderzocht of werk een positieve of negatieve invloed heeft op het beloop en de uitkomsten van de verschillende stoornissen. In deze Amerikaanse systematische review (12 studies van 8 cohorten; n= 6844) werden verbanden tussen werk en beloop gehaald uit prospectieve cohort studies. Het is niet ethisch verantwoord RCT’s te starten waarbij deelnemers gerandomiseerd worden naar werk versus werkloos. Er werden verbanden uitgerekend tussen het hebben van regulier betaald werk en één van de volgende domeinen: psychiatrische symptomen, aantal intramurale opnames, gebruik van ambulante hulpverlening, kosten van psychiatrische hulp, medicatiegebruik, middelengebruik, leefsituatie, aantal dagen in gevangenis, sociale uitkeringen, sociaal functioneren, gevoel van eigenwaarde, tevredenheid met het leven, algemeen functioneren. Heel bleek dat het hebben van werk consistent gerelateerd was aan afname van ambulante psychiatrische behandeling en met een verbetering van het gevoel van eigenwaarde. Voor alle andere domeinen geldt dat er geen constistente positieve verbanden werden gevonden. In geen enkele studie leidde het hebben van werk tot een verslechtering van de uitkomsten. Als mogelijke verklaring schrijven de auteurs dat gediscrimineerd worden op het werk en de stress die een werkomgeving met zich meebrengt wellicht verbleken in vergelijking met de sociale marginalisatie die het gevolg is van onzeker inkomen, armoede en sociale isolement. Luciano A, Bond GR & Drake RE (2014). Does employment alter the course and outcome of schizophrenia and other severe mental illnesses? A systematic review of longitudinal research. Schizophrenia Research 159 (2-3), 312-21. Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen

Om de effecten van IPS te verhogen moeten de IPS-trajectbegeleiders o.a. beschikken over interpersoonlijke competenties om contact met de cliënt aan te gaan, hoop te bieden en zelfbeschikking aan te moedigen
Hoewel het begeleid werken programma Individuele Plaatsing en Steun (IPS) effectief is en op vele plaatsen wordt toegepast, is nog steeds de meerderheid van de personen met een ernstige psychische aandoening (EPA) die werken wil werkloos. Bij de implementatie van IPS spelen de IPS-trajectbegeleiders een belangrijke rol. In deze Amerikaanse studie werd een vragenlijst afgenomen bij 67 IPS-trajectbegeleiders waarin gevraagd werd wat volgens hen de essentiële elementen van begeleid werken zijn, wat de sterke en zwakke punten van het IPS-model vanuit hun perspectief zijn, over welke vaardigheden een IPS-trajectbegeleider moet beschikken en welke strategieën door de IPS-begeleiders worden aanbevolen om zelfbeschikking, empowerment en betrokkenheid bij de cliënten te stimuleren. Met behulp van kwalitatieve data analyses konden de verschillende thema’s in dire kaders worden ondergebracht:1.IPS programma kader; 2. Kader met essentiële kenmerken van de trajectbegeleider; 3.Kader met essentiële taken van de trajectbegeleider. Ad.1. De meeste respondenten noemden als belangrijkste IPS-principes: het onbeperkt blijven volgen en ondersteunen van de cliënten, geen exclusie-criteria en meteen een baan gaan zoeken. Sommigen hadden ook kritiek op de IPS-methodiek: te weinig financiële ondersteuning, geen aandacht voor motivatieproblemen en te weinig aandacht voor stigma en discriminatie als mogelijke barrières. Ad.2. De kenmerken bestonden uit kennis, professionele vaardigheden, interpersoonlijke vaardigheden en algemene factoren. Goede IPS-trajectbegeleiders kunnen makkelijk heen en weer bewegen tussen de zakenwereld, de GGz-instellingen en cliënten, ze vormen als het ware een brug tussen die verschillende werelden. Ad. 3. Een belangrijke taak van de begeleiders bestaat uit het stimuleren van zelfbeschikking, empowerment en het in verbinding blijven met het IPS-traject door de cliënten. Larson JE, Sheehan L, Ryan C, Lemp S & Drandorff L (2014). Practitioner perspectives on Individual Placement and Support (IPS) for individuals with serious mental illness. Journal of Vocational Rehabilitation 41 (3), 225-235. Trefwoord: Werk & ernstige psychische aandoeningen