Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Psychotische aandoeningen 2017

Alleen als Cognitieve Remediatie leidt tot “normale” cognitieve scores, is er meetbare functionele verbetering bij personen met schizofrenie
Cognitieve Remediatie Therapie (CRT) is bewezen effectief in het verbeteren van de cognitieve functies bij personen met schizofrenie. Het is nog niet helemaal duidelijk of die vermindering van de cognitieve beperkingen altijd tot verbeteringen in het dagelijks functioneren, tot een functionele verbetering, leidt. In deze Italiaanse studie (n=100; schizofrenie) werd onderzocht welke cognitieve domeinen moeten verbeteren, en per domein de grootte van de verbeteringen als gevolg van deelname aan CRT, wil er sprake zijn van verbeteringen in de kwaliteit van leven. Alle deelnemers kregen een computerondersteunde CRT van 36 uur in 3 maanden aangeboden. De neuropsychologische beoordeling werd gedaan met de Brief Assessment of Cognition in Schizophrenia (BACS). Die scores werden vergeleken met de gemiddelde normale BACS-scores van de Italiaanse bevolking op de cognitieve domeinen verbaal geheugen, werkgeheugen, snelheid van informatieverwerking, verbale vloeiendheid en executieve functies. Daarnaast werden afgenomen: de Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) en de Quality of Life Scale (QLS). Er werd vóór en na de CRT gemeten. Het bleek dat 70% van de patiënten significant verbeterde op één van de cognitieve domeinen, terwijl 50% “normaal” scoorde op één van die domeinen. Slechts 2,3% van de patiënten die op baseline flinke cognitieve beperkingen had, wist in vier domeinen “normale” scores te halen. De enige significante voorspeller van verbeteringen in de kwaliteit van leven (QLS) was het aantal cognitieve domeinen waarop de patiënten na de CRT “normale” scores behaalden in vergelijking met hun beperkingen op baseline.
Bosia M, Buonocore M, Bechi M, Spangaro M, Pigoni A, Croci M, Cocchi F, Guglielmino C, Bianchi L, Smeraldi E, Cavallaro R. (2017). Cognitive remediation and functional improvement in schizophrenia: Is it a matter of size? Eur Psychiatry. 40, 26-32.
Trefwoord: Psychotische aandoeningen

Ook op lange termijn is Sociale Hersteltherapie effectief en een veelbelovende psychosociale interventie voor personen met een eerste psychose
In Engeland is voor jongeren met een niet-affectieve eerste psychose met complexe sociale herstelproblemen speciaal de Sociale Hersteltherapie (SH) ontwikkeld. Met behulp van strategieën uit de cognitieve gedragstherapie worden de deelnemers gestimuleerd gedragsexperimenten aan te gaan (zie ook bovenstaand artikel van Fowler et al.). Er zijn tot nu toe twee RCT’s uitgevoerd om de effectiviteit van SH te toetsen: de Improving Social Recovery in Early Psychosis (ISREP) trial en de Sustaining Positive Engagement and Recovery (SUPEREDEN) trial. In dit Engelse artikel wordt verslag gedaan van wat er over de effectiviteit van SH bekend is en dat wordt aangevuld met nieuwe follow-up data van de ISREP-trial, 2 jaar na de SH-interventie. De ISREP-studie had metingen op baseline en na 9 maanden(= einde van de SH-interventie). Aan de follow-up meting na 2 jaar deden 50 van de oorspronkelijke 77 deelnemers mee. De primaire uitkomstmaat was de tijd besteed aan regulier betaald werk, opleiding of vrijwilligerswerk, zoals gemeten met de Time Use Survey (TUS). Ook werden afgenomen: de Positive and Negatieve Syndrome Scales (PANSS) en de Beck Hopelessness Scale (BHS). De controlegroep (=37 bij follow-up) kreeg alleen de standaard vroeg interventie hulpverlening. Na 2 jaar bleek dat 25% van de deelnemers met een niet-affectieve psychose van SH-groep in het afgelopen jaar regulier betaald werk had gehad. In de controlegroep had in die tijd niemand deze activiteit uitgeoefend. Betrokkenheid bij andere sociale activiteiten (o.a. opleiding en vrijwilligerswerk) was in beide groepen in dezelfde mate toegenomen. Data uit de PANNS en de BHS wijzen erop dat gemiddeld bij beide groepen geen verslechtering van de symptomen was gemeten, ondanks dat er meer aan sociale activiteiten was deelgenomen.
Fowler D, Hodgekins J, French P. (2017). Social Recovery Therapy in improving activity and social outcomes in early psychosis: Current evidence and longer term outcomes. Schizophr Res. 2017 Oct 22
Trefwoord: Psychotische aandoeningen

Systematische review: vroege interventie bij een Eerste Psychotische Episode (EPE) is belangrijke factor voor optreden van functioneel herstel
Bijna 75% van personen met een Eerste Psychotische Episode (EPE) bereikt symptomatische remissie na behandeling. Veel EPE bereiken geen functioneel herstel (d.w.z. betrokken bij werk of opleiding) en blijven sociaal geïsoleerd, terwijl EPE-patiënten functioneel herstel het liefst willen. In deze Australische systematische review (n=50 geschikte studies met 6669 deelnemers) werd de beschikbare evidentie geëvalueerd op voorspellers voor gunstige functionele uitkomsten voor EPE. Er werden alleen studies met een minimale follow-up tijd van 12 maanden geïncludeerd en minimaal 80% van de onderzochte personen in de studies moest een EPE volgens de DSM- of de ICD-criteria hebben. Het algemene functioneren werd breed gedefinieerd en moest één of meer van de volgende uitkomsten hebben: 1. algemeen functioneren zoals gemeten met b.v. de GAF of de SOFAS; 2. sociaal functioneren zoals b.v. gemeten met de SFS; 3. kwaliteit van Leven zoals b.v. gemeten met de QoL-schaal of de WHOQoL-Bref; 4. individuele definities van functioneren op de volgende domeinen: werk, opleiding, sociaal functioneren. De gepoolde uitkomsten werden berekend met behulp van Comprehensive Meta-Analysis Software. Van de volgende domeinen van voorspellers konden meta-analyses worden gemaakt: sociaal-demografische variabelen, zoals geslacht; klinische variabelen, zoals Duur van Onbehandelde Psychose (DOP), positieve en negatieve psychotische symptomen; pre-morbide variabelen, zoals pre-morbide aanpassing; cognitieve variabelen, zoals aandacht, werkgeheugen, verbal fluency, verbaal geheugen, executieve functies, verwerkingssnelheid, non-verbaal geheugen en visueel-motorische vaardigheden; neuro-imaging variabelen en beloop variabelen. De volgende variabelen hadden een onafhankelijke gunstige invloed op functioneel herstel: een korte DOP, hogere scores op de meeste cognitieve variabelen (behalve executieve functies) en gelijktijdige remissie van positieve en negatieve symptomen. Met name DOP is door vroege psychose interventie te beïnvloeden.
Santesteban-Echarri O, Paino M, Rice S, González-Blanch C, McGorry P, Gleeson J, Alvarez-Jimenez M. (2017). Predictors of functional recovery in first-episode psychosis: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Clin Psychol Rev. Dec;58:59-75.
Trefwoord: Psychotische aandoeningen