Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Psychotische aandoeningen 2011

Zelfrapportage-meetinstrumenten meten volgens de cliënten beter hun toestand dan andere meetinstrumenten
Om de effectiviteit van behandelingen te meten is het van belang dat er meetinstrumenten worden gebruikt die door GGZ-gebruikers gewaardeerd worden. In deze Britse studie kreeg een expert groep (n=25) van personen die òf een psychose òf een stemmingsstoornis hebben meegemaakt 24 veel gebruikte vragenlijsten (meetinstrumenten) ter beoordeling voorgelegd. Er kunnen vier methoden worden onderscheiden waarmee de data met de meetinstrumenten worden verzameld: zelfrapportage (b.v. Beck Depression Inventory); klinisch oordeel (b.v. Positive and Negative Symptoms Scale –PANSS); klinisch interview (b.v. Health of the Nation Outcome Scale –HoNOS); interview (b.v. World Health Organisation – Quality of Life (WHO-QoL). De meetinstrumenten werden op een schaal van 1 tot 10 beoordeeld. Daarnaast werden kwalitatieve data verzameld bij de expert groep. Over het algemeen vinden de leden van de expert groep dat de zelfrapportage-meetinstrumenten relevanter zijn en beter hun ervaring weergeven dan de lijsten die door derden worden ingevuld. Uitzondering hierop zijn de PANNS en de WHO-QoL die een 7.5 krijgen. De instrumenten die bijwerkingen van medicatie meten worden allen hoog gewaardeerd. Instrumenten die het sociale functioneren in kaart willen brengen worden als te normatief zwaar onvoldoende gewaardeerd. Veel gebruikte maten zoals de Global Assessment of Functioning en de European Quality of Life Scale krijgen ook een dikke onvoldoende.Crawford MJ, Robotham D, Thana L, Patterson S, Weaver T, Barber R, Wykes T & Rose D (2011). Selecting outcome measures in mental health: the views of service users. Journal of Mental Health 20 (4), 336–346. Trefwoord: Psychotische aandoeningen w.o. schizofrenie

Invoering van de Nederlandse Multidisciplinaire Richtlijn (MDR) Schizofrenie heeft tot een substantiële verbetering van het zorgaanbod geleid
In Nederland lijden ongeveer 120.000 mensen aan schizofrenie. In deze Nederlandse studie wordt in kaart gebracht of de invoering van de eerste MDR Schizofrenie in 2005 tot een verbetering van de kwaliteit van zorg voor mensen met schizofrenie heeft geleid. Met behulp van de Quality Assessement of Regional Treatment Systems for Schizophenia (QUARTS) werd vóór en –minimaal 2 jaar- na de introductie van de richtlijn het hele schizofrenie zorgaanbod en de tevredenheid met de hulpverlening in zeven representatieve regio’s onderzocht. De al dan niet regionale aanwezigheid van de 18 belangrijkste interventies werd door middel van groepssessies met 10 klinici per regio verkregen. Voor het meten van de tevredenheid werden vier stakeholder groepen bevraagd: ggz-hulpverleners, patiënten, familieleden van patiënten en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. De beschikbaarheid van in de richtlijn aanbevolen interventies nam over het algemeen significant toe, hoewel de toename van evidence-based rehabilitatie-interventies –zoals IPS- zeer beperkt was. ACT blijkt op grote schaal te zijn ingevoerd. De tevredenheid met het zorgaanbod nam in geringe mate toe. Van Weeghel J, Van de Lindt S, Slooff C, Van de Kar F, Van Vugt M & Wiersma D (2011). A Regional Assessment of the Quality of Care for People With Schizophrenia in the Netherlands. Psychiatric Services 62 (7), 789-792. Trefwoord: Psychotische aandoeningen w.o. schizofrenie

Personen met een ernstige psychiatrische stoornis hebben interne en externe barrières die veranderingen in hun ongezonde eetgewoontes moeilijk maken
Gemiddeld leven personen met een ernstige psychiatrische stoornis 25 jaar korter dan de algemene bevolking. Cardiovasculaire ziektes zijn de belangrijkste doodsoorzaak. Eén van de risicofactoren voor deze ziekten is ongezond eten (naast roken, te weinig lichaamsbeweging en 2de generatie antipsychotica). In deze kwalitatieve Amerikaanse studie (N=31) werden psychiatrische patiënten geïnterviewd om er achter te komen wat ze onder gezond eten verstaan en welke interne en externe barrières zij ervaren bij eventuele pogingen om gezonder te gaan eten. De interne barrières zijn: negatief beeld van gezond voedsel, gezond voedsel wordt als minder smakelijk ervaren, moeilijk om ingesleten eetgewoonten te veranderen, soms wordt aan voedsel grote emotionele waarde toegekend en werken aan geestelijke gezondheid wordt soms belangrijker gevonden dan gezond gaan eten. De externe barrières zijn: gezond voedsel is moeilijk te krijgen en duurder, sociale omstandigheden hebben grote invloed over wat er gegeten wordt (in GGZ-instellingen wordt nog vaak ongezond eten aangeboden) en 2de generatie antipsychotica hebben ontstaan overgewicht als bijwerking. Barre LK, Ferron JC, Davis KE & Whitley R (2011). Healthy Eating in Persons with Serious Mental Illnesses: Understanding and Barriers. Psychiatric Rehabilitation Journal 34 (4 ), 304–310. Trefwoord: Psychotische aandoeningen w.o. schizofrenie

Meta-analyse toont aan dat Cognitieve Remediatie therapie het cognitieve functioneren van mensen met schizofrenie positief beïnvloed
In deze grote meta-analsye worden 40 studies meegenomen met in totaal 2104 deelnemers, waarbij het effect van Cognitieve Remediatie (CR) therapie is gemeten. Cognitieve Remediatie is een gedragsmatige training met als doel de cognitieve processen te verbeteren, waardoor het algemene functioneren beter kan worden. CR wordt op twee verschillende wijzen aangeboden: een strategische benadering en een benadering waarbij alleen maar geoefend en herhaald wordt. Het blijkt dat het gemiddelde effect van de 40 studies klein tot middelmatig is (effect size (Cohen’s d) 0,45, met betrouwbaarheidintervallen van 0,31 tot 0,59). Er waren geen verschillen in effect tussen de verschillende manieren waarop de interventie werd aangeboden: ze hebben beide effect. Als CR wordt aangeboden in combinatie met andere rehabilitatie programma’s is het positieve effect op het cognitieve functioneren groter dan als het los wordt aangeboden. De uitkomsten en aanbevelingen van deze meta-analyse staan in contrast met recente aanbevelingen van NICE over CR. Wykes T, Huddy V, Cellard C, McGurk SR & Czobor P (2011). A Meta-Analysis of Cognitive Remediation for Schizophrenia: Methodology and Effect Sizes. American Journal of Psychiatry 168 (5), 472-485. Trefwoord: Psychotische aandoeningen w.o. schizofrenie