Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Ervaringsdeskundigheid 2018

Verpleegkundigen en ervaringsdeskundigen in de Ggz vinden bij de waardering van hun eigen competentie het eigen team het belangrijkste referentiepunt
In de klinische praktijk van de Ggz werken verpleegkundigen steeds meer samen met ervaringsdeskundigen. Maar het is niet bekend hoe ze tegen hun eigen rollen en competenties aankijken. Het doel van deze Belgische kwalitatieve studie (n=20; 12 verpleegkundigen, 8 ervaringsdeskundigen) was om inzicht te krijgen hoe beide beroepen hun eigen rol en competentie in concrete situaties beoordelen om zo vast te kunnen stellen in hoeverre hun bijdrage aan het hulpverleningsproces van elkaar verschilt. De data werden verzameld door de deelnemers case-reports te laten schrijven over hun klinische praktijk met een reflectieverslag waarin ze moesten aangegeven waarom bepaalde besluiten genomen waren en of ze tevreden over hun eigen optreden waren. In totaal werden 132 case-reports in de analyse meegenomen. Om de validiteit van het onderzoeksproces te waarborgen werden thick description (=gedetailleerde omschrijvingen geven), audit trail, investigator triangulation en peer review ingezet. In meer dan de helft van de case-reports vinden de verpleegkundigen dat ze als een competente professional hebben gehandeld. Ze voeren o.a. de volgende taken en competenties uit: patiënten ondersteunen na een confronterende therapie, omgaan met therapieontrouw en omgaan met grensoverschrijdend gedrag. Ze evalueerden hun optreden voornamelijk als in overeenstemming met de werkinstructies, afgestemd op hoe het team erover denkt en gericht op het verzekeren van veiligheid en controle. De ervaringsdeskundigen brengen hun rol-gerelateerde competenties in verband met het in staat blijven om als ervaringsdeskundige te kunnen functioneren, ze beschrijven dat ze een relatie opbouwen die voor zowel de patiënt als zichzelf ondersteunend is en pogen zoveel mogelijk hun geleefde ervaring in te brengen. Ze stemmen hun gedrag af op het hulpverleningsteam. Beide beroepsgroepen voelen zich alleen competent en tevreden als ze hun handelen afstemmen op het team.
Debyser B, Duprez V, Beeckman D, Vandewalle J, Van Hecke A, Deproost E, Verhaeghe S. (2018). Mental health nurses and mental health peer workers: Self-perceptions of role-related clinical competences. Int J Ment Health Nurs. 2018 Jun;27(3):987-1001.
Trefwoord: Ervaringsdeskundigheid

Ervaringsdeskundigen streven naar positieve identiteit middels het zoeken van balans tussen verlangen naar normalisatie en drang naar zelfbehoud
In de op herstel gebaseerd ggz-systemen worden steeds vaker ervaringsdeskundigen als aanvulling op de reguliere hulpverlening ingezet. In deze Vlaamse kwalitatieve studie (n=14) werd gezocht naar de redenen waarom mensen met een ggz-verleden als ervaringsdeskundige in de ggz willen werken, wat hun drijvende krachten en motivaties zijn. In dit geval was de achtergrond dat men wil bijdragen aan en aansluiten bij de ontwikkeling en implementatie van authentieke professionele rollen voor de ervaringsdeskundigen. De data uit de interviews met de 14 ervaringsdeskundigen werden geanalyseerd met behulp van de grounded theory. Uit het conceptuele kader dat uit de analyses naar voren kwam bleek dat de ervaringsdeskundigen ernaar streven een positieve identiteit te ontwikkelen. Dit proces wordt gevoed door twee drijvende krachten: 1. Het verlangen naar normalisatie: de eigen ervaring als patiënt als een voordeel gaan zien; zich bevrijden uit de beperkte patiënten-rol; stigma en taboe bestrijden. 2. De drang naar zelfbehoud: ondersteunende werkomstandigheden worden als positief ervaren; de ontwikkeling van en toepassing van strategieën om in moeilijke situaties voor zichzelf te kunnen zorgen. Professionele begeleiders van de ervaringsdeskundigen in de ggz kunnen betere ondersteuning beiden als ze zich van genoemde drijvende krachten van de ervaringsdeskundigen bewust blijven.
Vandewalle J, Debyser B, Beeckman D, Vandecasteele T, Deproost E, Van Hecke A, Verhaeghe S. (2018). Constructing a positive identity: A qualitative study of the driving forces of peer workers in mental health-care systems. Int J Ment Health Nurs. Feb;27(1):378-389.
Trefwood: Ervaringsdeskundigheid