Kennis delen over herstel, behandeling en
participatie bij ernstige psychische aandoeningen

 

Kennisconsortium Destigmatisering en sociale inclusie

Vrijwel iedereen krijgt, hetzij zelf, hetzij in zijn/haar naaste omgeving, te maken met psychische- en/of verslavingsproblemen. Stigma en discriminatie belemmeren echter menselijke bejegening en mogelijkheden voor herstel. Om acceptatie en inclusie in de samenleving te bevorderen, wordt het kennisconsortium destigmatisering en sociale inclusie opgericht. Het kennisconsortium zal een infrastructuur bieden ten behoeve van systematische kennisontwikkeling voor partijen en personen die betrokken zijn bij praktijkinitiatieven en bij wetenschappelijk onderzoek. Het kennisconsortium ondersteunt het gebruik van bestaande en te ontwikkelen kennis en vaardigheden door betrokken partijen en personen.

Destigmatisering en sociale inclusie

In de loop van ons leven komen we bijna allemaal in meer of mindere mate in aanraking met psychische- en/of verslavingsproblemen. Toch bestaan hierover nog vele vooroordelen en misverstanden, die ervoor zorgen dat we negatieve eigenschappen (‘gevaarlijk’, ‘onbetrouwbaar’, ‘onvoorspelbaar’) toeschrijven aan mensen met deze problemen. De effecten van passende bejegening, gezondheidsvaardigheden en zorg worden door stigmatisering en discriminatie beperkt.
De geschiedenis leert dat mensen met psychische aandoeningen eeuwenlang, wereldwijd en op vele terreinen, in een nadelige positie hebben verkeerd. Niet alleen is er de confrontatie met de eigen kwetsbaarheid, maar heeft men vaak ook te kampen met maatschappelijke barrières, negatieve reacties en mogelijk zelfstigma. Aldus vormen stigma en discriminatie voor velen een dagelijkse bron van zorg.
Het huidige beleid richt zich op het herstel van mensen met psychische aandoeningen in een maatschappelijke omgeving, waarmee burgerschap wordt benadrukt en bevorderd. Maar het gevaar bestaat dat de samenleving hierop onvoldoende is voorbereid en er geen toereikende behandeling en ondersteuning wordt geboden. Dit heeft negatieve gevolgen zoals verwaarlozing, uitsluiting, victimisatie en stigmatisering. Er moeten velerlei initiatieven worden ondernomen om sociale inclusie te bevorderen, onder meer op het gebied van wonen, werken, gezondheidszorg, onderwijs, publieke media en sociale relaties; activiteiten gericht op destigmatisering van psychische- en/of verslavingsproblematiek zijn daarbij onmisbaar.
Wereldwijd is er een groot aanbod van programma’s en activiteiten gericht op destigmatisering, waarvan sommige bewezen effectief, andere veelbelovend of nog niet onderzocht zijn. Ook in Nederland zijn de activiteiten rond destigmatisering op gang gekomen, zowel in de praktijk als in het wetenschappelijk onderzoek. Er valt echter nog een grote achterstand in te halen. Samenwerken is hierbij is van groot belang.

Missie kennisconsortium

Het kennisconsortium wil bijdragen aan de acceptatie en inclusie van mensen met psychische en/of verslavingsproblemen in de Nederlandse samenleving door wetenschappelijke kennis over effectieve destigmatiseringen sociale inclusie te ontwikkelen en toe te passen.

Doel kennisconsortium

Het kennisconsortium wil op landelijke schaal een infrastructuur bieden ten behoeve van een systematische en duurzame kennisontwikkeling op het gebied van destigmatisering en sociale inclusie. Kenmerkend voor deze infrastructuur is de samenwerking tussen partijen uit de zorgsector, de wetenschap en het beleid/bestuur, om zo bruggen te kunnen slaan tussen praktijkinitiatieven en wetenschappelijke kennisontwikkeling en beleidsinitiatieven.
Het kennisconsortium wil binnen deze infrastructuur wetenschappelijk onderzoek en kennistoepassing bevorderen en ondersteunen en aldus extra momentum geven aan alle initiatieven die herstel en burgerschap van mensen met psychische en/of verslavingsproblematiek helpen bevorderen.

Met gezamenlijk commitment leren en kennis delen

Met meer kennis over wat werkt en wat niet werkt in destigmatiseringsactiviteiten wil het kennisconsortium bijdragen aan destigmatisering en sociale inclusie in het dagelijks leven van mensen met psychische aandoeningen. De lessen uit onderzoek en initiatieven in binnen- en buitenland zullen hierin worden meegenomen. Onderdeel hiervan is ook dat alle betrokkenen bij het consortium kunnen leren van destigmatisering en sociale inclusie in andere domeinen, zoals etniciteit. Daarbij zijn niet alleen het publieke stigma en zelfstigmatisering belangrijke aandachtsgebieden maar dienen ook vormen van structureel stigma in de kennisontwikkeling te worden meegenomen. Bij structureel stigma gaat het om de, soms subtiele, benadeling die in wetten, regels, beleid, organisatie en cultuur van een samenleving is vervat.
Langdurig volhouden is nodig om duurzaam resultaat te bereiken. Daarom wordt van belanghebbende partijen of personen die deel uit willen maken van het kennisconsortium commitment gevraagd. Ook wordt gevraagd om naar vermogen en op eigen wijze bij te dragen aan de doelstelling van het kennisconsortium. Krachten bundelen voor de langere termijn is nodig en draagt bij aan het verwezenlijken van onze doelen.

Kennisagenda

Voor het kennisconsortium is voor de jaren 2018 en 2019 een kennisagenda opgesteld. Hierin hebben de thema’s Jeugd, Leefomgeving en Werk prioriteit gekregen. De kartrekkers van de werkgroepen zijn:
Jeugd: Sara van der Weerd (Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie)
Leefomgeving: Nicole van Erp (Trimbos-instituut)
Werk: Evelien Brouwers (Tranzo, Tilburg University)

Belangrijke elementen van de werkwijze van het kennisconsortium zijn het per thema prioriteren, kiezen, ontwikkelen, proefdraaien, eventueel aanpassen en implementeren van effectief gebleken interventies in Nederland. Co-creatie en (participatief) evaluatie onderzoek zijn daarbij belangrijke middelen. Hierbij zal uit drie bronnen van kennis worden geput: wetenschappelijke kennis, praktische kennis en ervaringskennis.

Het streven is dat alle betrokken partijen, binnen en buiten het consortium, hun voordeel kunnen doen met de kennisactiviteiten die de komende jaren zullen worden ondernomen.
Partijen of personen die deelnemen aan het kennisconsortium onderschrijven het mission statement.

Oprichtingsbijeenkomst 20 april

Het kennisconsortium is officieel gestart op 20 april 2018. Lees het persbericht

Tijdens de oprichtingsbijeenkomst werden de eerste resultaten gepresenteerd van een nulmeting over de invloed van werk, overlast en leeftijd op de mate van stigmatisering van mensen met depressie of psychose. Dit is samengevat in een factsheet.

Meer informatie

Suzan Oudejans

soudejans@kcphrenos.nl