Rehabilitatie id 51-55

Rehabilitatie methoden helpen cliënten met ernstig psychisch lijden bij hun herstel. Rehabilitatie heeft als doel cliënten met succes en naar eigen tevredenheid in de samenleving te laten functioneren. De methoden ondersteunen cliënten bij door hen zelf geformuleerde doelen. Die doelen kunnen op elk levensterrein liggen.

1. begrippen
2. reïntegratie versus rehabilitatie
3. levensgebieden
4. rehabilitatie methoden

Begrippen
De Verenigde Naties heeft een systeem om ziekten te onderscheiden: de Internationale Classificatie van het menselijk Functioneren (ICF). De ICF definieert drie mogelijke gevolgen van ziekten:

• veranderingen in lichamelijke of psychologische functies en structuren;
• veranderingen in activiteitenpatronen;
• veranderingen bij het meedoen in het sociale leven.

In Nederlandse hulpverlening betekenen de volgende termen meestal:

• Behandeling: is gericht op het genezen of draagbaar maken van ziekte, stoornissen en psychisch lijden.
• Revalidatie: is gericht op het verminderen van beperkingen veroorzaakt door een lichamelijk lijden. Een geamputeerd been bijvoorbeeld.
• Rehabilitatie: is gericht op het verminderen van beperkingen veroorzaakt door een psychisch lijden. Daarbij hoort het leren leven met beperkingen, aanpassingen en hulpmiddelen.
• Psychisch lijden: omvat zowel psychosociaal als psychiatrisch lijden. Lijden betekent: er de negatieve gevolgen van ondervinden, het er moeilijk mee hebben. 
• Herstel: een professional behandelt, rehabiliteert en revalideert. De cliënt heeft een psychisch lijden en herstelt zo ver als mogelijk is. Herstellen is een activiteit die door de cliënt wordt verricht.  

Reïntegratie versus rehabilitatie
Beide begrippen worden vaak door elkaar heen gebruikt en in een zelfde betekenis. Binnen de rehabilitatiebeweging hebben ze een aparte betekenis. Ze opverlappen elkaar gedeeltelijk maar zijn toch fundamenteel verschillend.

• Bij rehabilitatie bepaalt de cliënt/patiënt zelf zijn doelen en grenzen.
• Bij reïntegratie beïnvloeden anderen de doelen mee.  

Een uitkerende instantie kan eisen stellen waaraan moet worden voldaan om geld te krijgen. Ze kunnen bijvoorbeeld een reïntegratietraject  naar werk voorschrijven. Als de cliënt dat ook wil is er overeenstemming. Bij verschil van inzicht moet de cliënt het traject wel volgen.
Bij rehabilitatie bepaalt de cliënt zelf zijn doelen. Ook als die niet aan de verwachtingen van anderen voldoen.

Bij mensen met ernstige psychosociale klachten blijkt rehabilitatie belangrijker dan reïntegratie.

Beide benaderingen streven ernaar dat cliënten hun capaciteiten zo goed mogelijk benutten.

Levensgebieden
Rehabilitatie ondersteunt vragen van cliënten op alle levensgebieden. Bijvoorbeeld:

• Leren, dat kan een cursus zijn op een buurthuis maar ook het afmaken van een universitaire studie.
• Dagbesteding, dit kan een middag per veertien dagen zijn als gezelschapsdame in een verpleegtehuis tot het werken als vrijwilliger met een ”dagtaak”.
• Werken, dit kan voor een aantal uren betaald werk zijn als babysitter tot een volledige baan.
• Wonen, dit kan betekenen dat iemand naar een andere verblijfsafdeling verhuist tot ondersteuning bij zelfstandig wonen.
• Sociale contacten en recreëren, dit kan gaan over een gezamenlijke vakantie met andere cliënten of het meedoen aan een activiteit in een buurthuis.

Rehabilitatie methoden
In Amerika, Engeland, Italië, Duitsland en Nederland zijn verschillende rehabilitatiemethoden ontstaan. Gezamenlijke uitgangspunten zijn:

• Behandeling bij ernstig psychisch lijden moet worden aangevuld met rehabilitatie.
• Rehabilitatie is een aanvulling, geen vervanging voor behandeling
• Rehabilitatie richt zich op veranderingen die nodig zijn om maatschappelijke rollen te vervullen.
• De cliënt bepaalt wat er gaat gebeuren.
• De nadruk ligt op wat mogelijk is, niet op beperkingen.
• Rehabilitatie sluit aan bij het dagelijkse leven van de cliënt.

Drie rehabilitatie varianten hebben scholingsinstituten die in het KCR samenwerken. Het zijn de stichtingen:

• Rehabilitatie ’92.
• Liberman Modules
• Storm Rehabilitatie

Ze ontwikkelden  samen de Introductiecursus rehabilitatie.