ACT EN REHABILITATIE id-202-413

Visie
Protocollen en standaarden
Elementen module

Binnen Adhesie, Organisatie voor Geestelijke Gezondheidszorg in Oost-Overijssel, is een  zorgprogramma Rehabilitatie geschreven, waarbij de module Intensieve Rehabilitatie Begeleiding centraal staat. Deze module brengt de benadering van Assertive Community Treatment (ACT) en de rehabilitatiemethodiek van het Systematisch Rehabilitatiegericht Handelen (SRH) samen. Enkele delen uit de module zullen in de workshop centraal staan en toegelicht worden. Dit betreft met name de visie en de standaarden. Verder zal de module aan de hand van casuïstiek toegelicht worden.

Visie

Cliënten met een chronisch psychiatrische aandoening hebben ondersteuning nodig bij het optimaal deel kunnen nemen aan het maatschappelijke leven. Toegenomen deelname aan het maatschappelijk leven gaat gepaard met toename van de kwaliteit van leven. Bij de hulpverlening moeten vooral de behoeften en vragen van de cliënt centraal staan. Het aanbod dient zeer gedifferentieerd te zijn, om tegemoet te komen aan de diversiteit van behoeften en wensen. De organisatie van de hulp is gericht op behoeften en vragen, continuïteit en passende intensiteit.

De Intensieve Rehabilitatie Module biedt alle basiszorg geïntegreerd aan. Vanuit deze ingang kan de cliënt, vergelijkbaar met een supermarkt, onderzoeken en kiezen welke zorg hij/zij nodig heeft en het beste bij hem of haar past. Door zorg geïntegreerd aan te bieden zijn er geen indicatiedrempels en is continuïteit gegarandeerd bij wisselingen van voorzieningen gebruik.

De hulpverlener zal de cliënt wel ondersteunen bij het maken van keuzes. Hierbij zal gelden dat in eerste instantie de aandacht zich richt op basale levensbehoeften en dan pas op behandeling, training en groei. Een belangrijk doel van onderhandelen en uitproberen van bepaalde zorgonderdelen is dat de cliënt inzicht krijgt in zijn of haar mogelijkheden en beperkingen en zodoende meer grip krijgt op zijn leven en op de benodigde hulpverlening.

Een belangrijke aanpassing aan de originele criteria is gemaakt ten aanzien van de intensiteit van zorg. Aanvankelijk is ACT ontwikkeld voor de groep cliënten met een hoge zorgconsumptie en zorgmijders. Uit onderzoek bleek dat op indicatie bij een groep cliënten de intensiteit verlaagd kon worden binnen een ACT-achtige setting. Er vind dan geen terug val plaats. Naast de intensiteit zijn de andere belangrijke kenmerken van ACT, zoals een assertieve werkwijze, in vivo training en transmurale continue begeleiding dus minstens zo belangrijk. Daarom is er voor gekozen om ook cliënten met een minder intensieve zorgbehoefte tot de doelgroep te rekenen.

Protocollen en standaarden

ACT kent programmacriteria die bepalend zijn voor de effectiviteit(evidence based). In de workshop richten we ons op de criteria van de dienstverlening. Kenmerken van de dienstverlening:

• In-vivo hulpverlening
• Al het mogelijke wordt gedaan om cliënten in zorg te houden, met een door beide partijen in overleg vastgestelde intensiteit
• Assertieve benadering van cliënten
• Passende intensieve hulpverlening en passende frequentie van contacten (op geleide van de behoeften van cliënten)
• Gebruik maken van natuurlijke ondersteunende systemen
• Op individuele behoeften afgestemde verslavingshulpverlening vanuit het team (minimaal één verslavingshulpverlener in team)
• Behandelgroepen voor cliënten met dubbel diagnose problematiek. Dubbeldiagnose behandeling omvat de volgende elementen: niet confronterend, met gebruikmaking van gedragtherapeutische principes, rekening houdend met de interactie tussen psychiatrische aandoening en verslavingsproblematiek, getrapte verwachting ten aanzien van onthouding
• Cliënten die directe zorg leveren als teamlid

Elementen module

Het SRH is gebaseerd op een integrale rehabilitatie benadering. Binnen de module zijn de volgend elementen beschreven:

• Er is aandacht voor de samenwerking op inhoudsniveau en betrekkingsniveau, zowel tussen de cliënt en hulpverlener als tussen de cliënt en het hulpverleningsteam
• Ingaan op wensen en behoeften van de cliënt; op alle levensgebieden (met als doel het verbeteren van de kwaliteit van leven)
• Aandacht voor persoonlijke betekenisgeving en waarden
• Werken met 5 steunpilaren: motivatie, status, vaardigheden, sociale steun, materiële steun
• Doelgericht en planmatig (cyclisch: oriëntatie, onderzoek, doelstelling, planning, uitvoering, evaluatie) d.m.v. begeleidingsplan
• Ondersteuning natuurlijk systeem
• Gebruik van gestandaardiseerde hulpmiddelen ter ondersteuning van het begeleidingsproces
• Verrichten van evaluatieonderzoek ten behoeve van feedback voor de hulpverlening
• Signalerings/crisisplan (behandelplan) onderdeel van begeleidingsplan (behandeling faciliteert begeleiding)

Kenmerken van ACT en SRH zitten in de dagelijkse begeleiding besloten. In de workshop zullen we aan de hand van praktijkvoorbeelden proberen een beeld te schetsen hoe deze kenmerken elkaar aanvullen. Mogelijke dilemma’s (bijv. hoe de assertieve bemoeizorg zich verhoudt tot de vraaggerichte rehabilitatiebenadering) zullen besproken worden. De praktijkvoorbeelden betreffen complexe psychiatrische problematiek in de ambulante en transmurale zorg.